Floortime, çocuğun gelişimsel düzeyini, bireysel farklılıklarını ve ilişkilerini merkeze alan oyun ve etkileşim temelli bir yaklaşımdır. Özellikle sosyal iletişim, duygusal gelişim ve ebeveyn çocuk etkileşimini desteklemeye yönelik olarak ele alınır. Floortime terapisi sırasında amaç çocuğu belirli davranışları yapmaya zorlamak yerine onun ilgisini takip ederek karşılıklı etkileşim fırsatlarını genişletmektedir.
Bu noktada yaklaşım, çocukla kurulan ilişkinin ve günlük etkileşimlerin gelişim açısından önemli bir fırsat olabileceği düşüncesine dayanır. Fakat floortime, otizmi ortadan kaldıran veya kesin olarak tedavi eden bir yöntem değildir. Çocuğun gelişimsel ihtiyaçları profesyonel değerlendirmeyle ele alınmalı ve uygun destekler bireysel olarak planlanmalıdır. CDC’de floortime’ı otizmde kullanılan sosyal-ilişkisel yaklaşımlar arasında sınıflandırmaktadır.
Floortime yöntemi, çocuğun gelişimsel kapasitesini ve bireysel farklılıklarını dikkate alarak ilişki kurmayı temel alır. Yaklaşımda yetişkinin sadece çocuğa talimat vermesi yerine çocuğun ilgisini fark etmesi, onun başlattığı etkileşime katılması ve bu etkileşimi karşılıklı iletişim yönünde genişletmesi büyük önem taşır. Bu noktada floortime yaklaşımının temeli ise şu ilkeler baz alınarak devam etmektedir;
Buradaki amaç sadece çocuğun bir oyuncağı kullanması veya belirli bir davranışı göstermesi değildir. Burada çocuğun karşısındaki kişiyle ilgisini paylaşması, iletişimi başlatması ayrıca sürdürmesi ve karşılıklı etkileşim içerisinde daha karmaşık iletişim kurabilmesi gibi gelişimsel hedefler önem taşır.
DIR ve Floortime birbiriyle yakından ilişkili kavramlardır ancak tamamen eş anlamlı kabul edilmemelidir. Burada DIR ( Developmental Individual-differences, Relationship-based yaklaşımın kısaltmasıdır ve çocuğun gelişimsel kapasitesini, bireysel farklılıklarını ve aynı zamanda ilişkilerini beraber ele alan daha geniş bir çerçeveyi ifade eder.
Floortime ise DIR yaklaşımının temel ilkelerini günlük etkileşim ve oyun içerisinde olması gereken uygulamaya yönelik kullanılan önemli yöntemlerden biridir. İşte bu nedenle “DIR Floortime” ifadesi sıklıkla birlikte kullanılır. CDC’de DIR yaklaşımını gelişimsel, bireysel farklılıkları ve ilişkili temelli yönleri bulunan; ebeveyn ve terapistin çocuğun ilgisini takip ederek iletişim fırsatlarını genişletmesini amaçlayan sosyal-ilişkisel bir yaklaşım olarak tanımlamaktadır.
Floortime terapi seanslarında etkileşim, çocuğun gelişimsel düzeyine ve bireysel özelliklerine göre planlanır. Bu noktada terapist öncelikle çocuğun ilgisini, iletişim biçimini, oyuna olan yaklaşımını ve karşılık etkileşim kurma kapasitesini gözlemler. Burada çocuğun ilgilendiği oyuncağın kullanılması, bir hareketi tekrar etmesi veya bir etkinliğe yönelmesi etkileşim için başlangıç noktası olabilir.
Yetişkin ise bu ilgiyi takip ederek çocuğun dikkatini ortak bir etkinlikte buluşturmaya ayrıca karşılıklı iletişimi geliştirmeye çalışabilir. Burada önemli olan, etkileşimin çocuğun gelişimsel ihtiyaçlarına göre yapılandırılmasıdır. Bu nedenle “floortime nasıl uygulanır *?” sorusunun tek bir oyun tarifi vey herkes için geçerli bir seans planıyla cevaplanması doğru değildir.
Floortime yaklaşımının bazı etkileşim prensipleri günlük yaşam ve oyun sırasında ebeveyn çocuk ilişkisine dahil edilebilir. Çocuğun ilgisini takip etmek, onun iletişim girişimlerine karşılık vermek ve birlikte keyif alınan etkinlikler oluşturmak günlük etkileşimi destekleyebilir. Ancak bu durum, ebeveynin internet üzerinden birkaç teknik öğrenerek sadece kendi başına terapi programı oluşturması anlamına gelmez. Çocuğun gelişimsel profili, iletişim becerileri ayrıca bireysel ihtiyaçları değerlendirilmeden standart bir floortime terapi programı uygulanması uygun değildir.
Profesyonel süreçte ebeveynler, uzman tarafından belirlenen hedefler ve etkileşim prensibi konusunda bilgilendirilebilir. Böylece terapi sırasında oluşturulan öğrenme fırsatının günlük yaşama taşınması desteklenebilir. AAP’ de otizm müdahalelerinin çocuğun yaşına, bireysel ihtiyaçlarına ve gelişimsel özelliklerine göre düzenlenmesi ise üstünde durulan en önemli noktalardan biridir.
Floortime’da oyun sadece çocuğu eğlendiren bir etkinlik olarak görülmez. Burada oyun çocuk ile ilişki kurmak, ortak dikkat oluşturmak, iletişim başlatmak ve karşılıklı etkileşimi sürdürmek için doğal bir ortam sağlayabilir. Örneğin çocuğun bir arabayla oynaması sırasında yetişkin sadece arabayı çocuğun elinden alıp nasıl oynanacağını göstermek yerine çocuğun oyununa katılabilir.
Burada çocuğun yaptığı hareketlere karşılık vermek, oyunu sırayla sürdürmek ve etkileşimi genişletmek iletişim için fırsat oluşturabilir. Bu nedenle floortime yaklaşımında oyunun değeri, oyuncağın kendisinden çok çocuk ile yetişkin arasında kurulan karşılıklı etkileşimde ortaya çıkar.
Çocuklarda floortime uygulanırken hedefler her çocuğun gelişimsel özelliklerine göre farklılık gösterebilir. Burada yaklaşım özellikle sosyal duygusal gelişim ve ilişki temelli iletişim alanlarına odaklanır. Bu noktada desteklenmesi amaçlanabilecek alanlar arasında;
yer alabilir. Buradaki “desteklemek” ifadesi özellikle önemlidir. Floortime’ın her çocukta bu alanların tamamında aynı sonuçları oluşturacağı söylenemez. Bununla beraber mevcut araştırmaların önemli bir bölümü küçük örneklemelere farklı uygulama süreçlerine ve farklı değerlendirme ölçülerine dayanmaktadır. İşte bu nedenle sonuçların kesin ve bütün çocuklara genellenebilir olduğu söylenemez.
Otizmde floortime, gelişimsel ve ilişki temelli yaklaşımlardan biri olarak değerlendirilebilir. Bu yaklaşım özellikle çocuğun sosyal iletişimini ve ilişkisel etkileşimini oyun ve günlük yaşam içerisindeki doğal fırsatlar üzerinden desteklemeye odaklanır.
Ancak floortime’ı otizmi ortadan kaldıran veya kesin olrak tedavi eden bir yöntem olarak sunmak bilimsel açıdan doğru değildir. Otizm spektrumunda çocukların gelişimsel profilleri birbirinden farklıdır ve destek ihtiyaçlarıda aynı değildir. CDC, otizm müdahalelerini davranışsal, gelişimsel, eğitimsel ve sosyal ilişkisel gibi farklı kategorilerde ele almaktadır. DIR ise floortime’ı sosyal ilişkisel yaklaşımlar arasında göstermektedir.
Bu nedenle otizmde floortime terapisi değerlendirilirken tek başına bir yöntem üzerinden kesin sonuç beklemek yerine çocuğun ihtiyaçlarının bütüncül şekilde değerlendirilmesi daha doğru bir yaklaşımdır.
Ebeveyn, floortime yaklaşımında sadece terapi hakkında bilgi alan kişi değil, çocuğun günlük yaşamındaki en önemli etkileşim ortaklarından biri olabilir. Uzman rehberliğiyle ebeveynlere çocuğun iletişim girişimlerini fark etme, ilgisini takip etme, karşılıklı etkileşimi sürdürme ve günlük oyunları iletişim fırsatlarına dönüştürme konusunda destek verilebilir.
Bu katılımın amacı ebeveyni terapiste dönüştürmek değildir. Burada yapılan profesyonel değerlendirme ve terapi süreci; çocuğun gelişimsel düzeyi bireysel farklılıkları ve ihtiyaçları dikkate alınarak uzman tarafından planlanmalıdır. İşte bu noktada ebeveyn katılımının önemli olduğunu gösteren araştırmalar bulunmakla beraber, ebeveynin uygulamayı ne kadar ve nasıl gerçekleştirdiğinin sonuçlarla ilişkili olabileceği bilinmektedir. Dolayısıyla “evde 20 dakikada floortime terapisi” gibi herkes için aynı sonucu vaat eden standart reçeteler yerine uzman tarafından çocuğa ve aileye uygun şekilde oluşturulan bir destek planı daha güvenli bir yaklaşımdır.
Floortime üzerine yapılan araştırmalar, özellikle sosyal duygusal gelişim, iletişim ve ebeveyn çocuk etkileşimi açısından bazı olumlu bulgular ortaya koymaktadır. Bu noktada APP, otizm müdahalelerinin bilimsel kanıtlar, çocuğun gelişimsel özellikleri ve bireysel hedefleri dikkate alınarak planlanmasını önermektedir. Bu nedenle floortime için bugün söylenebilecek en dengeli ifade; bazı araştırmaların umut verici sonuçlar gösterdiği özellikle sosyal duygusal gelişim ve ebeveyn katılımı açısından potansiyel yararlar bulunduğu ancak mevcut kanıtların yöntemi kesin olarak etkili veya diğer tüm yaklaşımlardan üstün ilan etmeye yetmediğidir.
Meryem Yerli, çocuk gelişimi söz konusu olduğunda tek bir yönteme bağlı kalmamakta tek bir yöntemin her çocuk için aynı şekilde uygulanması beklentisini benimsememektedir. Meryem Yerli öncelikle çocuğun gelişimsel özelliklerinin, iletişim biçiminin ve ihtiyaçlarının değerlendirilmesi; ardından uygun desteklerin belirlenmesini göz önüne almaktadır.
Sizlerde floortime terapisi ile ilgili uzman desteği almak ve Meryem Yerli profesyonelliğinden yararlanmak isterseniz hemen şimdi bizimle iletişime geçebilir, floortime terapisi hakkında ebeveyn desteği alabilirsiniz.
Hayır. Floortime, otizmi ortadan kaldırdığı veya kesin olarak tedavi ettiği kanıtlanmış bir yöntem değildir. Otizmde sosyal iletişim ve gelişimsel becerileri desteklemek amacıyla kullanılan yaklaşımlardan biri olarak değerlendirilebilir.
Floortime farklı gelişimsel ihtiyaçları bulunan çocuklarla çalışırken kullanılabilen ilişki ve oyun temelli bir yaklaşım olarak değerlendirilebilir. Özellikle sosyal iletişim ve etkileşim alanlarında desteğe ihtiyaç duyan çocuklarda profesyonel değerlendirme sonrasında ele alınabilir.
Floortime için bütün çocuklara uygulanabilecek tek bir başlangıç yaşı bulunmaz. Burada yapılacak müdahalenin zamanı çocuğun gelişimsel ihtiyaçlarına göre değerlendirilebilir.
Floortime’da çocukla ilişki kurma ve karşılıklı etkileşimi geliştirme amacıyla oyun ve günlük yaşam fırsatlarından yararlanılır. Uygulama çocuğun gelişimsel düzeyi ve ayrıca bireysel özelliklerine göre uzman tarafından planlanır.
Tam olarak aynı şey değildir. DIR daha geniş bir gelişimsel, bireysel farklılıkları ve ilişki temelli çerçeveyi ifade ederken floortime, bu yaklaşımın temel ilkelerini etkileşim ve oyun içinde uygulamaya yönelik kullanılan yöntemlerden biridir.
Tek bir standart seans veya toplam bir süresi yoktur. Uygulamanın süresi çocuğun ihtiyaçları, belirlenen hedefler ve aile koşulları doğrultusunda değişebilir.
Floortime’ın temel amacı sadece konuşmayı öğretmek değildir. Yaklaşım daha geniş biçimde sosyal etkileşim, karşılıklı etkileşim ve ilişki kurma alanlarına odaklanır.
Floortime yaklaşımı sadece otizm bağlamında değerlendirilmemelidir. Çocuğun gelişimsel ve ilişkisel ihtiyaçlarına göre farklı gelişimsel güçlerde de uzman tarafından değerlendirilebilir.
